قاعدهٔ حداقلی من — یک صفحه: سه بخش قاعده، مسئول هر دسته، و برآورد اثر نیروی انسانی برای یک پروژهٔ واقعی.
سندی که در پایان فصل می‌سازی — چیزی که بتوانی نشان بدهی.
کلمهٔ «حاکمیت هوش مصنوعی» معمولاً تصویر یک کمیتهٔ بزرگ و سند چندصدصفحه‌ای را می‌سازد. برای بیشتر سازمان‌های ایرانی، این تصویر هم غیرواقعی است هم غیرضروری.
آنچه واقعاً لازم است، حداقل حاکمیت: چند قاعدهٔ ساده که جلوی بدترین اشتباهات را می‌گیرد، بدون اینکه کسی را از حرکت باز دارد.
هدف این فصل ساختن یک کمیتهٔ تازه نیست. هدف این است که قبل از اینکه یک تصمیم AI به مشکل بزرگ تبدیل شود، سه سؤال ساده از قبل جواب داده شده باشند.
چه کسی اجازه دارد چه تصمیمی بگیرد؟ استفادهٔ فردی از یک ابزار برای کار روزمره را هر کس می‌تواند امتحان کند. ولی خرید ابزاری که به دادهٔ مشتری دسترسی دارد، یا پروژه‌ای که روی یک فرایند حیاتی اثر می‌گذارد، باید از یک نفر مشخص عبور کند — نه لزوماً خودت، ولی یک نفر مسئول و شناخته‌شده.
چه دسته‌ای از داده هرگز وارد یک ابزار بیرونی نمی‌شود؟ مثلاً اطلاعات هویتی مشتریان، قراردادهای محرمانه، داده‌های مالی حساس. این فهرست باید کوتاه و روشن باشد، نه مبهم.
خروجی هوش مصنوعی قبل از استفادهٔ نهایی، چه کسی بررسی می‌کند؟ برای کارهای کم‌ریسک، شاید کسی. برای گزارشی که به مشتری یا هیئت‌مدیره می‌رود، باید یک نفر مشخص با نام بررسی کند.
قبل از هر تصمیم جدی AI، این سؤال را صریح بپرس: این تغییر چه اثری روی نیرویی که الان این کار را انجام می‌دهد دارد؟
سه جواب ممکن: کارش کمتر می‌شود و وقتش آزاد می‌شود برای کار مهم‌تر — خبر خوب است، ولی باید از قبل برایش برنامه داشته باشی. کارش کاملاً حذف می‌شود — باید از قبل بدانی با آن نفر چه می‌کنی. نقشش تغییر می‌کند و مهارت تازه می‌خواهد — باید مسیر یادگیری برایش آماده باشد.
تشخیص عملی: تصمیمی که این سؤال را نپرسیده، بعداً به‌عنوان بحران نیروی انسانی برمی‌گردد، نه به‌عنوان موفقیت فناورانه.
وقتی داده‌ای وارد یک ا
بقیهٔ فصل شامل این بخش‌هاست:
